Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) El Niño/La Niña Güncellemesi: El Niño'ya Hazırlanın
El Niño, tropikal orta ve doğu Pasifik’te deniz yüzeyi sıcaklıklarının uzun dönem ortalamanın üzerine çıkmasıyla tanımlanır. Güçlü olaylarda bazı izleme bölgelerinde anomaliler 1.5–2°C ve üzerine ulaşabilir; Cenevre, İsviçre (WMO) - Dünya Meteoroloji Örgütü aylık Küresel Mevsimsel İklim Güncellemesi raporuna göre: Temmuz–Eylül döneminde bazı bölgelerde 2°C’yi aşan anomaliler beklemektedir. Bu durum Dünyanın birçok yerinde sıcak hava dalgaları, kuraklıklar, şiddetli yağışlar ve diğer aşırı hava olaylarına sebep olacak.
Avrupa’da son haftalarda yaşanan sıcak hava dalgaları, şiddetli yağış, dolu ve yangınlar tek başına El Niño’ya bağlanamaz ancak; ısınan atmosfer, deniz yüzeyi anomalileri ve bölgesel dolaşım desenleri birlikte aşırı hava olaylarının olasılığını ve şiddetini artıran bir zemin oluşturur. Haziran ayı ortasından beri etkili olan Afrika kaynaklı aşırı sıcak hava dalgası, yerini şiddetli sağanak ve doluya bıraktı. Hatta İtalya'nın kuzeydeki komşusu İsviçre ile sınırındaki Alp Dağları'nın İtalya tarafında kalan ve Stelvio Geçidi olarak anılan kısmına kar yağdı. İspanya ise ülke genelinde irili ufaklı 140'tan fazla orman yangınıyla mücadele ediyor.
Dünya çapında oluşan kuraklık ve sellerin mahsul verimini etkiyeceği, özellikle pirinç ve mısır üretiminde azalmaya yol açacağı bekleniyor.
El Niño ve Kız kardeşi La Niña adları nereden geliyor?
Pasifik Okyanusu'ndaki yüzey sularının ~ 4° C ile ~ 8° C arasında ısınmasıyla ortaya çıkan küresel hava olayı adını, 1600'lü yıllarda Peru’lu balıkçıların her yıl Noel civarında Peru kıyılarında beliren sıcak su akıntısını fark edip "El Niño de Navidad" (Noel Çocuğu) olarak adlandırmalarından almış, zamanla bu isim sadece "El Niño" olarak kullanılmaya başlanmıştır.
La Niña ise El Niño'nun zıttı olan durumdur. Pasifik Okyanusu'ndaki yüzey sularının normalden daha fazla soğumasına neden olan ve küresel iklimi etkileyen bir hava olayıdır. İspanyolcada "küçük kız" anlamına gelir ve adını, zıt karakterli olduğu diğer bir hava olayı olan El Niño'nun ("erkek çocuk") karşılığı olmasından alır.
La Niña dönemlerinde normal şartlarda yaşanan güneyli salınıma uygun bir görünüm vardır ancak La Niña dönemleri normal şartların çok daha kuvvetli olduğu dönemlerdir. Termoklin seviyesi (okyanus veya göl gibi su kütlelerinde su sıcaklığının derinlikle birlikte aniden ve hızla düştüğü, sıcaklığı farklı iki katman (yüzey ve dip suları) arasındaki geçiş bölgesi) doğuda normalde olduğundan çok daha fazla yükselir, kuraklık artar; batıda ise nemlilik, deniz suyu sıcaklığı ve nemlilik yükselir.
El Niño olunca ne oluyor?
Ekvatoral Orta ve Doğu Pasifik Okyanusu'ndaki ortalamadan daha sıcak sular, her 2 ila 7 yılda bir düzensiz olarak ortaya çıkan El Niño'nun varlığının göstergesidir. Normal koşullarda alizeler sıcak yüzey sularını batı Pasifik’e doğru iter. Bu nedenle Endonezya ve çevresinde sıcak su birikirken, Peru açıklarında soğuk ve besince zengin derin su yüzeye çıkar. El Niño sırasında alizeler zayıflar; sıcak su doğuya doğru yayılır, Peru açıklarındaki soğuk su yükselmesi zayıflar ve atmosferin tropikal yağış düzeni yer değiştirir. Bu değişim yalnızca Pasifik’i değil, uzak bölgelerdeki yağış, kuraklık, sıcaklık ve fırtına olasılıklarını da etkileyebilir.
WMO neden alarm veriyor? Bu yıl için beklenti nedir?
Cenevre, İsviçre (WMO) - Dünya Meteoroloji Örgütü'nün (WMO) basın açıklaması kapsamında, tropikal Pasifik'teki alışılmadık derecede sıcak okyanus sularının etkisiyle El Niño koşullarının geliştiği ve bu durumun küresel sıcaklık ve yağış düzenlerini etkileyerek önümüzdeki aylarda aşırı hava olayları riskini artıracağı yer alıyor.
WMO’nun 2 Haziran 2026 tarihli El Niño/La Niña Güncellemesi, Haziran–Ağustos döneminde El Niño gelişme olasılığını %80 olarak vermiş, en az Kasım ayına kadar sürme olasılığının %90’a yakın veya üzerinde olduğunu bildirmişti. 3 Temmuz 2026 tarihli Küresel Mevsimsel İklim Güncellemesi ise El Niño koşullarının tropikal Pasifik’te geliştiğini ve Temmuz–Eylül döneminde güçlü bir olaya doğru hızlı güçlenme beklendiğini duyurdu. El Niño'nun zirve gücü ve zamanlaması konusunda bazı belirsizlikler devam etse de çoğu tahmin modeli bunun en azından orta düzeyde ve muhtemelen güçlü olacağını gösteriyor.
Nisan sonundan Mayıs ortasına kadar, Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) tarafından kullanılan farklı platformlardan elde edilen gözlemlere göre, izleme referansı olarak kullanılan orta-doğu Ekvator Pasifik'teki deniz yüzeyi sıcaklığı El Niño eşiklerine yaklaşıyordu. Bu sıcak su sonunda yükseldi ve okyanusun yüzey sularını NOAA'nın Haziran ayında El Niño'nun başladığını ilan edecek kadar ısıttı. Bu artan yüzey anomalileri, tropikal Pasifik'te alışılmadık derecede sıcak olan yüzey altı koşullarından besleniyor; sıcaklıklar ortalamanın 6 °C üzerinde seyrediyor ve gözlemlenen yüzey ısınmasına katkıda bulunan önemli bir ısı rezervuarı sağlıyor. Bu arada, El Niño'nun atmosferik bileşeni olan Güney Salınım İndeksi de gelişmekte olan El Niño koşullarıyla tutarlı.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, Haziran ayı başında yaptığı açıklama: “Bilim açık: El Niño önümüzdeki aylarda %90 olasılıkla kapımıza dayanıyor. Dünya bunu acil bir iklim uyarısı olarak ele almalıdır. El Niño koşulları, ısınan bir dünyanın ateşine benzin dökecektir. Etkiler daha da sert vuracak, daha da uzağa yayılacak ve yıkıcı bir hızla sınırları aşacaktır. Tek etkili yanıt, krize eşit iklim eylemidir – fosil yakıtlara olan bağımlılığı sona erdirmek, yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandırmak, en savunmasızları korumak ve herkes için erken uyarı sistemleri sağlamak.” uyarılarını dile getirdi.
Ne yapmalı?
El Niño kavramını sadece çok sıcak hava ve aşırı yağış olarak sınırlamak eksik bir tanım olur. Kuraklık ve aşırı yağış, tarımsal üretim, su yönetimi, gıda fiyatları ve tedarik zincirleri üzerinde baskı yaratabilir. Bu baskılar özellikle iklim risklerine karşı kırılgan bölgelerde gıda güvenliği, halk sağlığı ve göç dinamikleri açısından daha büyük sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle El Niño yalnızca meteorolojik bir olay değil, aynı zamanda tarım, sağlık, enerji ve su yönetimi açısından erken hazırlık gerektiren bir risk çarpanıdır.
Kaynaklar:
https://wmo.int/news/media-centre/wmo-prepare-el-nino#:~:text=A%20new%20WMO%20El%20Ni%C3%B1o,are%20near%20or%20above%2090%25.
https://www.youtube.com/watch?v=_1T2KEE85JU
https://tr.wikipedia.org/wiki/El_Ni%C3%B1o
https://www.britannica.com/science/climate-meteorology/El-Nino-Southern-Oscillation-and-climatic-change
https://wmo.int/media/news/el-nino-forecast-intensify-increasing-likelihood-of-extreme-weather
https://www.aa.com.tr/tr/dunya/italyada-asiri-sicaklarin-ardindan-alp-daglarina-temmuzda-kar-yagdi/3984566